قیمت بالای گلکسی s8 در تولید
قیمت و هزینه تولید گلکسی S8 گفته است که هزینه ......
آیا از طریق هنر موسیقی میتوان به خدا رسید؟
آیا از طریق هنر موسیقی و غنا می توان به خدا رسید؟ و با این که موسیقی و غنا، برای انسان لذت بخش و در درمان بیماری ها مفید بوده چرا خدای متعال استفاده از آن ها را حرام کرده است؟
بشر از ابتدای خلقت، با غنا، و پس از آن به تدریج با موسیقی و صداهای خوش آشنا شد لذا در طول تاریخ، همواره سؤالاتی برای او، در رابطه با صداهای خوش (خوانندگی و نوازندگی) مطرح بود . البته با پیشرفت دستگاه های صوتی و صوتی – تصویری (نظیر رادیو، تلویزیون، ویدئو، ماهواره، اینترنت و غیره)، غنا و موسیقی بیشتر وارد زندگی انسان شد و در نتیجه سؤالات روحی روانی و شرعی، در این رابطه بیش از پیش گردید . همچنین در گذشته این مساله (حکم غنا و موسیقی) برای متشرعان و مکلفان به طور کامل تبیین نگردید، علت مساله ممکن است این باشد که در روزگاران پیش همانند امروز، مساله غنا و موسیقی، مبتلا به بشر نبود لذا فقها گرامی نیز نیاز جدی برای تبیین کامل مساله مشاهده نمی کردند، هر چند که مسائل شرعی این دو مقوله و حدود حلال و حرام و تعریف و شناخت آن برای فقها، دقیقا روشن بود . اما امروزه نیاز جدی برای تبیین مسائل روحی، روانی و شرعی غنا و موسیقی، احساس می شود . لذا برای پرداختن به این موضوع ابتدا تعریفی اجمالی از این دو مقوله را متذکر می گردیم: در مورد معنای غنا و موسیقی اختلاف نظر فراوانی در میان متخصصان علم لغت و همچنین در میان فقیهان بزرگوار وجود دارد اما با توجه به کتب لغت و اصطلاح عرف و تعریف های فقها، می توان در تعریف غنا و موسیقی گفت:
غنا: آن صدای زیبایی است که با تارهای صوتی انسان سر و کار دارد و از حنجره، خارج می شود و متناسب با مجالس لهو و لعب باشد . ولی موسیقی: صوتی است که از ترکیب صدای دستگاه های ساخته بشر، نظیر تار، گیتار، سنتور، اکوردئون و … تشکیل می گردد . یا به طور خلاصه می توان گفت: غنا، خوانندگی است و موسیقی نوازندگی .
نکته ای که تذکر آن در پیشگیری از خطا در درک معنا و احکام شرعی غنا مؤثر می باشد این است که:
مفهوم غنا در لغت اعم از مفهوم آن در احکام شرعی می باشد:
در کتاب های لغت آمده است: غنا صوت است، یا دیگری می گوید: غنا کشیدن صداست . (۱) در مجمع البحرین نیز آمده است: غناء صدایی است که زیر و بم داشته و شادی آفرین باشد یا آن چه که در عرف بدان غنا گفته شود هر چند که طرب آور و شادی آفرین نباشد . (۲)
البته گاهی در کتب لغت، غنا به معنایی نزدیک به معنای فقهی نیز آمده است:
غنا: آواز خوش که طرب انگیزد . (۳)
غنا: نیکو کردن صدا و نازک کردن آن است . (۴)
اما در فقه چنین تعریف شده است، غنا: کشیدن صدایی است که هم زیر و بم داشته باشد و هم طرب آور باشد . (۵)
بنابراین اگر در احکام شرعی گفته می شود غنا مطلقا حرام است معنایش این است که صدایی که مشتمل بر ترجیع (چهچهه) بوده و شادی آفرین و مناسب مجالس لهوی باشد حرام است; نه این که هر گونه صدایی حرام باشد . زیرا صوتی که طرب آور نباشد از نظر شرع مقدس، اصلا غنا محسوب نمی گردد تا حکم حرمت یا حلیت بر آن جاری گردد .
تاریخچه غنا:
پیشینه غنا به بدو پیدایش آدمی به روی زمین باز می گردد . شیطان که به خاطر تمرد و تکبر، از بهشت اخراج شده بود، از فراق بهشت ناله می کرد . و در روایت آمده است که می فرمایند: غنا نوحه سرایی ابلیس است در فراق بهشت . (۶)
تاریخچه موسیقی:
در این که موسیقی، دقیقا از چه تاریخی و توسط چه اشخاصی یا قبایلی پای به عرصه گیتی نهاد، نظرات گوناگونی مطرح شده است . به زعم عبرانی ها آغاز موسیقی با اشعار تورات و در حدود ۱۸۰۰ قبل از میلاد است . در صورتی که در خرابه های شهر «اور» پایتخت «سومر» و «کلده » نزدیکی های خلیج فارس، یک نوع چنگ به دست آمده که از عمر آن بیش از ۴ هزار سال می گذرد .
«لئوپولد دوفین » می گوید: مبدا موسیقی، عهد عتیق است و پیوسته در دوران باستان، طبل، آغاز جنگ را اعلام می کرد .
کتاب های مقدس زرتشتیان و براهمایی ها و تورات، اولین مدارک مستند موسیقی به شمار می آیند . (۷)
صاحب نفائس الفنون درباره اختراع موسیقی می گوید: این علم را فیثاغورث حکیم بیرون آورد . چینی ها معتقدند که «فوهی » موسیقی را به وجود آورده و ساز معروف به «شنق » را اختراع کرده است . (۸)
پس از نقل این تاریخچه مختصر به پاسخ سؤال مطرح شده می پردازیم . در بخش اول سؤال آمده است آیا از طریق موسیقی و غنا می توان به خدا رسید یا نه؟ باید گفت: موسیقی، بنابر فتوای اکثر فقهای بزرگوار شیعه به دو نوع تقسیم می گردد: موسیقی حرام (که مناسب مجالس لهو و لعب می باشد) و موسیقی حلال، آن چه مسلم است این است که انسان نمی تواند از راه حرام به خدا نزدیک شود و هر گناهی (هر چند کوچک) سبب دوری از خداوند می گردد . بنابراین سخن در موسیقی حرام، روشن و مسلم است و نیاز به بحث بیشتر ندارد والبته علت حرمت نیز روشن است . چون موسیقی، در جایی حرام است که مناسب مجالس لهو و لعب و شهوت رانی باشد و هر عملی که چنین باشد برای فرد و جامعه مضر و مفسده انگیز می باشد و لذا حکم حرمت بر آن جاری شده است . استاد شهید مطهری (ره) در این رابطه می فرماید: «اگر برای یک علاقه مند به امنیت و عدالت کشور جایز است که عناصر جانی را وادار به سرکشی و طغیان علیه حکومت عادله کند برای دین (نیز) جایز است که رقص و شراب و غنا (ی حرام) را تجویز کند . (۹)
اما قسم حلال موسیقی: در واقع موسیقی حلال نیز گرچه فساد موسیقی حرام را ندارد اما انسان را در وادی خیال می برد و از واقعیات زندگی دور می کند آن کس که گمان می کند با موسیقی به خدا رسیده و حال خوشی به او دست داده است; در واقع تخیل وصال را به دست آورده است نه خود وصال را، و پس از این تخیل، یک احساس سقوط و سرازیری دارد چرا که آن چه دیده بود حقیقت نداشت و اکنون از آن خیال خویش دور شده است و باید با واقعیات دست و پنجه نرم کند . به فرموده علامه جعفری (ره): «بشر از نظر کمبودی که در معرفت توانایی مواجهه با واقعیت دارد موسیقی را برای تسلی خود تایید می کند سپس نام آن را ضرورت می گذارد و به همین جهت است که اسلام به موسیقی روی خوش نشان نمی دهد و می خواهد انسان ها در زندگی روحی و طبیعی، با خود واقعیات رو به رو گردند … اسلام می خواهد انسان در این دنیا خود را در مقابل هیجانات نبازد و آمادگی واقعی خود را از دست ندهد . اگر موسیقی حقیقتا روح انسانی را تصفیه می کند چرا با شیوع موسیقی در شرق و غرب، دوران بیماری های روانی و فساد اخلاقی این همه رشد کرده است؟ معلوم نیست اگر انسان ها به این اندازه به موسیقی اشتغال نمی ورزیدند و با خود واقعیات رو به رو می گشتند چه اندازه راه ترقی را می پیمودند؟ (۱۰)
ضمن این که گوش فرا دادن به موسیقی های حلال راه رفتن بر لبه مرز می باشد و این عمل کم کم باعث می شود انسان به آن طرف مرز کشیده شده و سقوط کند، چرا که موسیقی، لذت بخش است و انسان در لذت طلبی خویش، زیاده خواه است و تدریجا به وادی گناه کشیده می شود .
مطلب مهم دیگر این است که موسیقی در هر صورت (حلال یا حرام) انسان را سست اراده کرده و از واقعیات زندگی جدا می گرداند و در واقع برای انسان یک حالت تخدیری و اعتیاد آور دارد; و هر چیزی که حالت تخدیری داشته باشد انسان را از واقعیات و خدا و معنویات دور می گرداند; به ویژه که یکی از شرایط مهم سلوک به سوی خدا، عزم و اراده بر ترک گناهان و انجام واجبات می باشد . چون موسیقی، اراده انسان را ضعیف می گرداند، در نتیجه مانع از رسیدن فرد به هدف اصلی خویش می گردد . امام راحل (ره) در این رابطه از استاد بزرگوار خویش مرحوم شاه آبادی (ره) چنین نقل می کنند: استاد معظم ما می فرمودند: بیشتر از هر چه، گوش کردن به تغنیات، سلب اراده و عزم از انسان می کند . (۱۱)
امام راحل (ره) در جای دیگر می فرماید: «از جمله چیزهایی که باز مغزهای جوان ها را تخدیر می کند موسیقی است .» (۱۲)
همچنین می فرماید: «موسیقی از اموری است که البته هر کسی از موسیقی به حسب طبع خوشش می آید لکن از اموری است که انسان را از جدیت بیرون می برد .» (۱۳)
از مطالب گذشته روشن می گردد که آرامشی که از موسیقی، برای انسان حاصل می شود، آرامش نسبی و موقتی و غیر واقعی است و در حقیقت آرامش نیست بلکه دور شدن از واقعیات می باشد و به تعبیر علامه جعفری (ره): «با اعتبار دادن به موسیقی، ناملایمات زندگی تبدیل به ملایمات نمی گردند بلکه انسان با عینک تار واقعیات را دگرگون می بیند و گمان می کند از واقعیات رهیده است .» (۱۴) و این پناهندگی به خیالات، نشان ضعف انسان و فرار از واقعیات برای مقابله با مشکلات است که در این صورت مشکلی حل نشده است بلکه انسان فقط از واقعیات دور گردیده است . ایشان در جای دیگر می فرماید:
محققان و دانشمندان پرکار و متتبع درباره پدیده موسیقی به حد لازم و کافی به مطالعه و بررسی پرداختند و در نتیجه به دلایل و شواهد قانع کننده ای دست نیافتند که ضرورت یا شایستگی موسیقی را بدون ضرر روانی اثبات کنند … و هیچ یک از دانشمندان علوم تحقیقی نه تنها از موسیقی برای کارهای خود بهره برداری نکرده اند بلکه به جهت مخالف بودن موسیقی با فعالیت علمی مغز، همواره راه تعقل و اندیشه را از راه موسیقی جدا کرده اند . این حقیقت دلیل آن است که اندیشه و تعقل با تحریکات و تجسیمات موسیقی سازش ندارد . (۱۵)
البته این نکته را نیز باید متذکر شویم که اگر موسیقی، در درمان بعض بیماری های روانی مؤثر باشد، در صورت امکان، باید از موسیقی حلال استفاده گردد ولی اگر درمان منحصر به موسیقی حرام باشد (که البته این فرض، فرض بسیار نادر الوقوعی است) در این صورت، استفاده از موسیقی برای درمان اشکالی ندارد . رهبر معظم انقلاب (حفظه الله) در پاسخ به استفتائی در این رابطه فرموده اند: اگر احراز شود که نظر پزشک متخصص و امین این است که معالجه متوقف بر استفاده از موسیقی است، به کارگیری آن به مقداری که معالجه بیمار اقتضا می کند اشکال ندارد . (۱۶)
پی نوشت ها:
پی نوشت:
۱) المصباح، نقل از مکاسب شیخ انصاری چاپ سنگی ص ۳۶ .
۲) مجمع البحرین چاپ سنگی، ص ۶۴ .
۳) منتهی الارب باب الغین، ص ۹۳۴ .
۴) نهایه ابن اثیر باب الغین مع النون
۵) شرح لمعه ج ۳، ص ۲۱۲ و مکاسب ص ۳۷ .
۶) بحار الانوار ج ۸۲، ص ۱۰۵ – اکبر ایرانی، موسیقی در سیر تلاقی اندیشه ها ص ۱۵ .
۷) شعر و موسیقی در ادبیات فارسی، ص ۱۶۰ – ۱۴۸به نقل از مبانی فقهی روانی موسیقی، ص ۱۰۵ .
۸) حسین میرزا خانی، مبانی فقهی روانی موسیقی، ص ۱۰۶ – ۱۰۵ .
۹) یادداشت های استاد، ج ۷، ص ۲۲۲ .
۱۰) حسین میرزا خانی: مباین فقهی – روانی موسیقی، ص ۲۲، با اندکی تلخیص .
۱۱) چهل حدیث، ص ۸ .
۱۲) صحیفه نور، ج ۹، ص ۲۰۰ .
۱۳) همان، ص ۲۰۱ .
۱۴) حسین میرزا خانی، مبانی فقهی و روانی موسیقی، ص ۲۹، (با اندکی تغییر) .
۱۵) همان، ص ۳۲ – ۳۱ .
۱۶) آیت الله العظمی خامنه ای، اجوبه الاستفتائات، ص ۲۵۳ – ۲۵۲ .
منبع:حوزه
قسمت نظرات برای این مطلب غیر فعال شده است.
