اخبارگو : بورس چیست ؟ مفاهیم اولیه بورس و سرمایه*گذاری Bourse کلمه ای فرانسوی است که معنای آن در زبان فرانسه “کیف پول ” می باشد.

سهم

نشان دهنده مالکیت یک فرد (حقیقی یا حقوقی) در یک شرکت می باشد.

بازار اولیه

دارایی هایی که برای اولین بار توسط شرکت ها یا دولت عرضه می شونددر این بازار پذیره نویسی می شوند.در واقع پذیره نویسی سهام و افزایش سرمایه توسط شرکت ها فعالیت در بازار اولیه است.

بازار ثانویه

دارایی هایی که ابتدا در بازار اولیه مورد معامله قرار گرفته است در بازار ثانویه مورد معامله مجدد قرار می*گیرد که این فعالیت عمدتاً در بورس اوراق بهادار صورت می*گیرد.

نکته :توجه کنید که بازار بورس بازار ثانویه است ، یعنی در بورس اوراق بهادار شرکتی تاسیس نمی*شود و فقط سهام شرکت های پذیرفته شده ( که قبلاً تاسیس شده اند ) مورد معامله قرار می*گیرند. به همین دلیل بازار بورس، بازار ثانویه است.

شرکت سهامی خاص

شرکتی است که سهام آن در اختیار عده محدودی است

شرکت سهامی عام

شرکتی است که خرید سهام آن برای عموم آزاد است. شرکت های حاضر در بورس باید حتماً سهامی عام باشند.

قیمت اسمی

قیمت اولیه سهم در بازار اولیه است که در حال حاضر در بورس تهران قیمت اسمی سهام ۱۰۰ تومان می باشد. این قیمت فقط قیمت اسمی سهم می باشد، یعنی شرکت در روز نخست قیمت هر سهم خود را ۱۰۰ تومان تعیین کرده است و سهامداران این مبلغ را برای خرید هر سهم شرکت پرداخته اند.

سرمایه*گذاری

سرمایه*گذاری یعنی صرف نظر کردن از مصرف در زمان حال به امید مصرف بیشتر در آینده.

سرمایه*گذاری در بورس اوراق بهادار به معنای خرید سهام معمولاً با دو دیدگاه انجام می*شود. بهره*بردن از افزایش قیمت آن و یا سرمایه*گذاری برای بهره بردن از سود سالیانه سهم

دیدگاه*های سرمایه*گذاری

بر این اساس دیدگاه*های سرمایه*گذاری به ۳ دسته تقسیم می شوند: کوتاه مدت، میان مدت، بلند*مدت

معمولاً به سرمایه*گذاری با دید ۳ تا ۴ ماه کوتاه*مدت گفته می*شود و به سرمایه*گذاری با دید ۳ ماهه الی یکسال میان*مدت و به سرمایه*گذاری با دید بیش از یکسال معمولاً بلند*مدت گفته می*شود.

پرتفوی

عبارتست از سبد سهامی که برای کاهش ریسک سرمایه*گذاری تهیه می*شود.

کارگزار

بنگاه*های معاملاتی هستند که خرید و فروش سهام توسط آنها صورت می*گیرد. در این معاملات ، کارگزار وکیل تام*الاختیار فروشنده و خریدار هستند.

سال مالی

عبارتست از یک سال که ابتدای آن شروع فعالیت مالی و انتهای آن پایان فعالیت مالی است .

در پایان هر دوره مالی هیات مدیره موظف به ارائه گزارش عملکرد خود در دوره گذشته و طرح*های آتی خود می*باشند.

سهامداران برای محاسبه سود و زیان یک شرکت دوره خاص را انتخاب می*کنند که در پایان آن دوره هیات مدیره موظف به گزارش دادن عملکرد خود در آن دوره و طرح*های خود در دوره آتی می*باشد. این دوره هر زمانی بر اساس موافقت اکثر سهامداران می*تواند باشد،ولی آنچه در کشور ما و در بورس ما مرسوم است یک سال کامل است که به آن سال مالی گفته می*شود. در برخی از شرکت ها در سایر بورس*های جهان دیده شده است که از فصل مالی و یا شش ماه مالی نیز استفاده شده است. ایام مالی طولانی تر باعث تعدیلات بیشتر در سود های اعلامی در ابتدای دوره توسط شرکت ها می*شود. و هیچ تاثیر خاصی ( در بازار کارا ) بر روند قیمت شرکت ندارد.

شاخص*ها

اعدادی که وضعیت بازار را طی دوره*های قبل و جاری نشان می*دهد.

برای سرمایه*گذاری در هر بورسی باید قبل از ورود وضعیت آن بررسی شود و روند سوددهی آن در سال*های قبل بررسی شود برای این بررسی شاخص*های مختلفی وجود دارد که به هر کدام جداگانه می*پردازیم.

شاخص کل

عددی است که نشان دهنده بازدهی بازار است و تغییر آن به منفی یا مثبت نشان دهنده تغییر مثبت یا منفی کل بازار است.

برای محاسبه بازدهی بازار مثلاً طی ماه گذشته می*توان درصد رشد شاخص را از ابتدا تا انتهای ماه در نظر گرفت.

شاخص مالی

عبارت است از روند بازدهی شرکت*های سرمایه*گذاری

شاخص صنعتی

عبارت است از بازدهی شرکت*های غیر سرمایه*گذاری یعنی شاخص کل منهای شاخص مالی

شاخص ۵۰ شرکت فعالتر

بورس هر چند وقت یکبار ( معمولاً بصورت فصلی) بر اساس وضعیت معامله شرکت*ها و نقدشوندگی آنها ۵۰ شرکت فعالتر یا برتر را اعلام می*کند این شاخص روند رشد آنها را بازگو می*کند.

شاخص بازده نقدی

عبارت است از بازدهی شرکت*ها به جهت بازده سود خالص

شاخص بازده نقدی و قیمت

عبارت است از بازدهی شرکت*ها به جهت بازده سود خالص و قیمت

سود پیش بینی شده(EPS)

عبارت است از سود عایدی شرکت به ازای هر سهم که توسط شرکت پیش بینی می*گردد. سود پیش بینی شده در قیمت هر سهم تاثیر مستقیم دارد.

تعدیل EPS

تغییرات EPS طی دوره را تعدیل گویند.رشد EPS تعدیل مثبت و کاهش EPS تعدیل منفی نامیده می*شود.

بسته شدن سهام یا توقف نماد

انجام هرگونه تغییر در اساسنامه شرکت همانند محل شرکت ، آدرس شرکت ، میزان سرمایه و سایر موارد مشابه تنها در صورتی ممکن است که نماد معاملاتی شرکت بسته شود. یعنی معامله بر روی سهام شرکت طی مدت فوق*الذکر صورت نمی*گیرد و بعد از انجام امور یاد شده،سهام با قیمتی جدید وارد تابلو خواهد شد.تعدیل EPS هم از جمله مواردی است که بسته شدن نماد را در پی دارد. ضمناً در روز اول باز شدن نماد، سهام از قانون حجم مبنا پیروی نمی*کند و سقف و کف قیمتی نخواهد داشت.

مجمع سالیانه

گردهمایی مدیران و سهامداران شرکت*ها که برای ارائه وضعیت شرکت و تعیین سود حداکثر ۴ ماه پس از پایان سال مالی شرکت تشکیل می گردد.در این مجمع ، معمولاً مدیرعامل شرکت به نمایندگی از هیات مدیره گزارش خود را به سهامداران ارائه می کند و سهامداران در مورد نحوه تقسیم سود و میزان آن نظرات خود را بیان می*کنند.

سود تقسیمی (DPS)

عبارتست از سود پس از کسر مالیات به ازاء هر سهم که توسط شرکت پرداخت می*گردد. چونDPS بخشی از EPS می باشد که سهامداران در مورد تقسیم آن نظر می*دهند معمولاً کمتر از EPS می باشد. البته چنانچه تمام سود تقسیم شود EPS و DPS برابر می باشد. در بعضی موارد خاص نیز DPS بیشتر از EPS است که این مبلغ اضافی معمولاً از محل سود انباشته سال های قبل تامین می*شود.البته این وضعیت اکثراً نشان دهنده بی برنامه بودن شرکت می*باشد چون سود انباشته همان سود سال های گذشته است که توزیع نشده است و معمولاً جهت انجام برنامه*ای خاص در شرکت باقی مانده است و توزیع آن در سال*های بعد نشانه خوبی نیست.

اندوخته

چنانچه DPS کمتر از EPS باشد،میزان اختلاف به حساب اندوخته منظور می شود.این اندوخته می تواند اندوخته قانونی یا اندوخته عادی باشد.

اندوخته قانونی

سهمی از سود که طبق قانون باید در شرکت باقی بماند. طبق قانون شرکت ها موظفند هر دوره ۱۰ درصد از سود خود را اندوخته کنند تا زمانی که جمع مبالغ اندوخته به ۵ درصد سرمایه برسد که پس از آن نیازی به انباشت سود نیست. شرکت ها می*توانند در افزایش سرمایه از اندوخته قانونی استفاده کنند. چون شرکت*های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار غالباً در حال توسعه می*باشند و پیوسته افزایش سرمایه می*دهند در اغلب موارد اندوخته قانونی به حداکثر خود نمی*رسد.

افزایش سرمایه

تجهیز منابع مالی از طریق آورده سهامداران یا سود انباشته و منابع اندوخته شده شرکت افزایش سرمایه نام دارد.

افزایش سرمایه به روش جایزه

افزایش سرمایه از محل اندوخته های شرکت و بدون پرداخت پول می باشد. هیات مدیره می تواند قسمتی از سود را اندوخته کند و سپس افزایش سرمایه از محل اندوخته را انجام دهد. در این روش چون سهامدار پولی پرداخت نمی کند به آن افزایش سرمایه بصورت جایزه می*گویند.

منبع:فرابورسیان